Betekenisvol werk vraagt ook om ruimte om iets te veranderen

Een kandidaat die ik een tijd geleden sprak, had net de overstap gemaakt van een techbedrijf naar een uitvoeringsorganisatie. Bewust, vanuit de wens om aan iets te werken dat ertoe deed. Een halfjaar later was de energie eruit. Het werk beviel hem, maar elk voorstel bleef hangen in een stuurgroep die eens per zes weken bijeenkwam. Hij had een mooie titel en een klein mandaat, en het echte werk kwam niet van de grond.

Zijn verhaal staat niet op zichzelf, en het krijgt meer gewicht nu de arbeidsmarkt voor digitaal talent verschuift. Publieke organisaties werven inmiddels rond dezelfde profielen als de commerciële techsector, zeker op het gebied van data, security en cloud. Salaris speelt in die concurrentie een rol, en daarin kan de publieke sector het aanbod van de markt lang niet altijd evenaren. Dat maakt de vraag wat het werk daarnaast te bieden heeft belangrijker dan die een paar jaar geleden was.

Daar heeft de publieke sector iets eigens te bieden. Het werk raakt aan voorzieningen waar mensen echt van afhankelijk zijn en aan een verantwoordelijkheid die publiek is: de dienst moet blijven werken, ook als er niets aan te verdienen valt. Wie werkt aan de informatiehuishouding van een uitvoeringsorganisatie of aan de digitale weerbaarheid van een zorginstelling, ziet de gevolgen van dat werk terug in het leven van burgers. Voor een deel van de mensen die ik spreek is dat een echte reden om over te stappen. Ze zoeken werk waarvan de betekenis niet bij de volgende koerswijziging verdampt.

Maar dat argument werkt alleen als de organisatie het waarmaakt. De belofte van betekenisvol werk weegt zwaar in die keuze, en als die belofte daarna botst op een muur van besluitvorming, is het vertrouwen snel op. Dat is wat er met die kandidaat gebeurde. Niemand had hem iets voorgelogen, maar niemand had ook geregeld dat hij iets kon.

Wanneer kandidaten twee serieuze opties tegen elkaar afwegen, gaat het opvallend vaak over de ruimte die ze krijgen. Kun je werkelijk iets veranderen, wie beslist er als het spannend wordt en hoe lang is de weg van een goed idee naar een besluit? Dat zijn ongemakkelijke vragen, en een organisatie die ze niet scherp kan beantwoorden, verliest de mensen die ze het hardst nodig heeft nog voordat het contract op tafel ligt.

Voor organisaties met een publieke taak ligt daar de opgave. De inhoud van het werk is een sterker argument dan ze vaak zelf denken. Het overtuigt alleen als er ook ruimte is om er iets mee te doen.