digitale-kennis-zelf-in-huis-bij-de-overheid
Het Rijk wil meer digitale kennis zelf in huis hebben, terwijl de mensen met die kennis moeilijk te vinden zijn. De externe inhuur daalde van 15,4 procent van de personele uitgaven in 2024 naar 13,1 procent in 2025, met 10 procent als norm. De nieuwe Nederlandse Digitale Dienst gaat met eigen technisch personeel werken, mede om minder afhankelijk te zijn van externe leveranciers.
Vorig jaar publiceerde het Rijk ruim 21.000 vacatures. Bij het ministerie van BZK ging het bij ongeveer een op de vijf vacatures die niet vervuld werden om ICT-functies, en het ministerie noemt de krappe arbeidsmarkt zelf als een van de redenen om extern in te huren.
Ondertussen laat de nieuwste ICT Benchmark Gemeenten van M&I/Partners, die eind september verscheen, een andere ontwikkeling zien. Bij de 36 onderzochte gemeenten steeg het aandeel inhuur in de ICT-personeelskosten in 2025 van 20 naar 22 procent, nadat het een jaar eerder nog was gedaald. Voor veel specialistische ICT-functies zijn het Rijk en gemeenten op dezelfde arbeidsmarkt aangewezen, en het Rijk wil daar nu meer mensen zelf in dienst nemen.
Minder afhankelijk worden van externen en tegelijk iemand vinden met specialistische kennis die schaars is: die twee wensen hoor ik regelmatig in hetzelfde gesprek. Bij een zoekopdracht of een interimvraag kijk ik daarom ook naar de langere termijn: welke kennis moet de organisatie over twee of drie jaar zelf in huis hebben, en welke expertise is voor een bepaalde periode nodig? Die afweging helpt om te bepalen of een rol vast of tijdelijk moet worden ingevuld.
Een organisatie moet zelf genoeg kennis hebben van haar architectuur om keuzes te kunnen beoordelen, en de regie op leveranciers zelf kunnen voeren. Zit die kennis vrijwel volledig buiten de deur, dan wordt het lastig om nog een eigen oordeel te vormen over wat een leverancier voorstelt. Specialistische expertise voor een implementatie of een overgangsfase kun je heel goed tijdelijk organiseren, zonder die capaciteit daarna structureel in huis te hoeven houden. En als structureel werk jarenlang extern blijft omdat werving steeds niet lukt, zegt dat iets over de functie zelf: over hoe die is ingericht, of over wat de organisatie ervoor biedt.
Een percentage kan die afweging niet voor een organisatie maken. De norm geeft richting voor het Rijk als geheel, en zegt weinig over wat een bepaalde digitale opgave vraagt. Welke digitale kennis wil je over drie jaar zelf in huis hebben? En is dat ook bepalend voor de mensen die je vandaag aantrekt?