Vlam chat ai productiviteit en resultaat
Vlam-chat is de AI-assistent die SSC-ICT voor de rijksoverheid ontwikkelt en beheert. Ambtenaren gebruiken hem onder meer voor het bewerken van teksten, vertalen en samenvatten. In een enquête van april onder 285 respondenten gaf 82 procent aan de assistent minstens wekelijks te gebruiken, en meldde 77 procent efficiëntiewinst. De toepassing is inmiddels bij veel onderdelen van het Rijk beschikbaar en wordt verder uitgerold. Wat moet die tijdwinst de organisatie opleveren?
In de begroting voor 2027 kondigt het ministerie van BZK aan dat het de bijdrage van AI aan arbeidsproductiviteit systematisch gaat monitoren en evalueren. Neem een beleidsmedewerker die met hulp van AI sneller een eerste versie van een notitie heeft. Ze gebruikt de gewonnen tijd voor extra bronnenonderzoek. De notitie wordt beter, maar het werkproces niet sneller. Bij een collega verdwijnt die tijdwinst misschien weer in extra afstemming of controle. In beide gevallen kan de medewerker terecht aangeven efficiënter te werken. Voor de organisatie levert het eerste een betere notitie op. In het tweede geval gaat de gewonnen tijd op aan extra werk.
Kost een werkproces wel aantoonbaar minder tijd, dan kan een organisatie met een publieke taak die ruimte op verschillende manieren gebruiken. Een gemeente kan er een achterstand in bezwaarschriften mee wegwerken. Een uitvoeringsorganisatie kan de werkdruk in een team verlagen, of meer tijd nemen voor ingewikkelde dossiers waarin inwoners vastlopen. Er kan ook voor gekozen worden om hetzelfde werk met minder mensen te doen.
Wat er met die ruimte gebeurt, beslist het bestuur, liefst voordat de assistent wordt ingevoerd. Gaat het om kortere wachttijden voor inwoners, dan moet je achteraf kunnen vaststellen of de doorlooptijd van een aanvraag daadwerkelijk korter is geworden. Wie de digitalisering leidt, moet daarnaast inzichtelijk maken welke bijdrage de AI-assistent daaraan heeft geleverd, want in dezelfde periode kan ook de werkverdeling zijn veranderd of het aantal aanvragen zijn gedaald. Een rapportage met alleen gebruikersaantallen en een tevredenheidscijfer van 7,1 vertelt een toezichthouder weinig over het resultaat.
Ook buiten het Rijk voeren organisaties met een publieke taak AI-assistenten in. Hebben zij vooraf vastgelegd welke opbrengst ze nastreven, en weten ze hoe ze straks gaan beoordelen of die er is?